ข้อคิดที่ได้รับ
เชื่อมโยงวรรณคดีกับการตัดสินใจและการอยู่ร่วมกันในปัจจุบัน
1. ใช้เหตุผลก่อนใช้อำนาจ
พระไวยมีเจตนาดีต่อมารดา แต่เลือกวิธีที่ไม่ถูกต้องจนทำให้เรื่องรุนแรงขึ้น
2. รับฟังทุกฝ่าย
การตัดสินคดีควรพิจารณาบริบทและข้อเท็จจริง มิใช่ใช้อารมณ์หรือภาพภายนอกเป็นหลัก
3. ความรักต้องเคารพสิทธิ
ความรักที่กลายเป็นการครอบครองทำให้บุคคลอีกฝ่ายสูญเสียอิสระและเกิดความทุกข์
4. อย่าตัดสินคนจากค่านิยมเพียงด้านเดียว
นางวันทองถูกประณามว่าเป็นหญิงหลายใจ ทั้งที่ชีวิตของนางถูกบังคับจากหลายฝ่าย
5. อารมณ์ชั่ววูบสร้างผลถาวร
ความโกรธ ความหึงหวง และความดื้อรั้นของตัวละครหลายคนร่วมกันนำไปสู่โศกนาฏกรรม
6. กฎหมายต้องมาคู่กับความเป็นธรรม
กระบวนการที่ถูกต้องควรเปิดโอกาสให้ผู้ได้รับผลกระทบมีสิทธิอธิบายและเลือกชีวิตของตนเอง